Ruchome



więcej

Nieruchome



więcej

Archeologia



więcej
 

Konserwacja jedynej na Opolszczyźnie ceramicznej rzeźby św. Jana Nepomucena

Po przeprowadzonej w 2018 r. przez inspektorów Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu kontroli stanu zachowania ceramicznej figury św. Jana Nepomucena znajdującej się w Ścinawie Nyskiej, gm. Korfantów, właściciel zabytku po uzyskaniu w 2019 r. pozwolenia OWKZ zainicjował w 2020 r. prace konserwatorskie. Po demontażu i wstępnym oczyszczeniu powstałej w 1 poł. XIX w. figury świętego ustalono, że rzeźba została wykonana poprzez wypalenie w ok. 800oC płata masy ceramicznej wyciśniętej z formy gipsowej. Bardzo dobrej jakości masa ceramiczna, mająca bardzo drobne wypełnienie w postaci piasku kwarcowego została wypalona w piecu typu hoffmanowskiego, znajdującego się w lokalnej cegielni działającej na przełomie XIX/XX w. Powstała w ten sposób figura uzyskała pustą niszę w środku i ścianki o grubości od 2-10 cm.

Ta wyjątkowa w województwie opolskim pod względem materiałowym rzeźba w wyniku niefachowych remontów została pokryta mleczkiem cementowym, współczesnymi zaprawami klejowymi i farbami olejnymi. Działania te spowodowały liczne spękania pierwotnej struktury i duże złuszczenia ceramicznej powierzchni. W dalszym działaniu konserwatorskim przewidziano wzmocnienie ceramicznej struktury, oczyszczenie z wtórnych nawarstwień oraz odsolenie, następnie przymocowanie dłoni, głowy i krucyfiksu i uzupełnienie ubytków formy rzeźbiarskie. W przypadku odnalezienia oryginalnej polichromii przewidywana jest jej rekonstrukcja i zabezpieczenie.

Jest szansa, że odnowiona tak unikatowa rzeźba powróci do grona licznie występujących na Opolszczyźnie kamiennych rzeźb przedstawiających świętego Jana Nepomucena – patrona spowiedników, dobrej spowiedzi, tonących, mostów i orędownika podczas powodzi.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Zdjecia z archiwum WUOZ-u:

Nepomuk3 Nepomuk1 Nepomucen2

Płaskorzeźby w Mechnicy po konserwacji

W dniu 25.06.2020 r. zostały zakończone prace konserwatorskie przy dwóch XIX-wiecznych płaskorzeźbach „Modlitwa Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym” i „Zmartwychwstanie”, umieszczonych we wnękach kapliczek przybramnych ogrodzenia kościoła parafialnego pw. św. Jakuba w Mechnicy, gm. Reńska Wieś. Zostały one wykonane przez artystę podpisującego się inicjałami M.R. metodą odlewu gipsowego, nałożonego na drewniany stelaż i wzmocnionego pakułami lnianymi, zabezpieczonego od odwrocia smołą, a od lica pokostem i pomalowanego farbą olejną.

Przemalowania warstwy barwnej oraz wcześniejsze niefachowe remonty spowodowały miejscowe spękania, złuszczenia i odspojenia polichromii oraz duże zniszczenia gipsu szczególnie w dolnej partii.

Konserwacja, która została przeprowadzona zgodnie z zatwierdzonym w pozwoleniu OWKZ programem prac i uzgodnieniem, obejmowała takie działania, jak: po demontażu usuniecie przemalowań, wzmocnienie strukturalne gipsu i uzupełnienie jego ubytków, rekonstrukcja skrzydła anioła ze sceny „Modlitwa Chrystusa w Ogrodzie Oliwnym”, przygotowanie wnętrza nisz, wyretuszowanie polichromii oraz nałożenie preparatu hydrofobowego.

Wszystkie działania konserwatorskie dyplomowany konserwator dzieł sztuki, mgr Renata Szelwach opisała w dokumentacji przekazanej do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

 

Zdjęcia z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Mechnica1 Mechnica2 Mechnica3
Mechnica4 Mechnica5 Mechnica6
Mechnica7    

 

 

Pomnik Mathildy po konserwacji

W czerwcu 2020 r. zakończono kolejny etap prac w zabytkowym parku w Pokoju, którego rewaloryzacja jest prowadzona w ramach projektu, którego partnerami są Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, Gmina Pokój, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa (PWSZ) w Nysie i Wojewódzki Urząd Pracy w Opolu. W ramach trwających od marca bieżącego roku prac zrealizowano konserwację pomnika Mathildy von Württemberg zwanej głazem narzutowym „Findlingsblock”. Oprócz prac konserwatorskich obejmujących oczyszczenia kamienia z zabrudzeń i zanieczyszczeń zwłaszcza biologicznych, takich jak mchy i porosty oraz zabezpieczenia jego powierzchni, zrekonstruowano żeliwny medalion z portretem księżnej Mathildy von Württemberg. Dzięki temu przywrócono pomnikowi jego historyczny wygląd. Podobiznę księżnej odtworzono po przeprowadzeniu kwerendy materiałów ikonograficznych i wykorzystano przedwojenne fotografie pomnika pozyskane przez Pana Marcina Bartonia od dawnej mieszkanki Pokoju.

oprac. Anna Molenda

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu

POKJ1 Pojj2 Pokj3

Kolejne odkrycia w kościele parafialnym w Niemodlinie

Kolejne odkrycia w kościele parafialnym pw. Wniebowzięcia NMP w Niemodlinie poszerzają naszą wiedzę o historii świątyni i ziemi niemodlińskiej. Po odsłonięciu w latach 2013-2016 pierwszych elementów wczesnogotyckiego wystroju kościoła, w kwietniu 2020 r. dokonano dalszych historycznych odkryć na ścianie wschodniej prezbiterium. Obok sakramentarium i dwóch unikatowych epitafiów w typie clipeus, w formie kolistych malowideł z łacińskimi inskrypcjami, poświęconymi ówczesnemu proboszczowi niemodlińskiej świątyni Ekhardowi (zm. 1314) oraz prawdopodobnie pierwszemu kasztelanowi niemodlińskiemu Zyghardowi, dzięki dostępowi do partii ściany na co dzień zasłoniętej przez ołtarz główny, zespół konserwatorów mógł przeprowadzić gruntowne prace badawcze i odsłonić dodatkowe relikty wczesnogotyckiej świątyni. W trakcie komisji konserwatorskiej, która odbyła się w dniu 19 maja z udziałem Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Pani Elżbiety Molak, wykonawcy zaprezentowali napisaną w czterech liniach łacińską inskrypcję, którą udało się odczytać Panu dr. Jackowi Witkowskiemu z Katedry Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego. Napisany łacińską minuskułą wiersz jest najstarszym znanym obecnie w Polsce epitafium inskrypcyjnym i upamiętnia znanego już z sąsiedniego clipeusa Ekharda, który niewątpliwie był głównym protektorem budowy na przełomie XIII i XIV w. świątyni w Niemodlinie. Naszą wiedzę o wystroju wczesnośredniowiecznej budowli dopełniły kolejne dwa odsłonięte otwory, identyfikowane jako armarium i wnęka na księgi liturgiczne oraz malowane na tynku dwa zacheuszki w formie tond z popiersiami apostołów, będące wczesnogotyckimi świadectwami konsekracji niemodlińskiego kościoła.

Wszystkie relikty poddawane są obecnie pracom konserwatorskim i zostaną profesjonalnie zdokumentowane, aby po zakończeniu ich odsłaniania i zabezpieczania mogły nadal służyć badaczom i miłośnikom zabytków. Mamy nadzieję, iż pierwsze efekty prac badawczych zostaną opublikowane przez nasz urząd w przygotowywanym w tym roku Opolskim Informatorze Konserwatorskim. [oprac. Anna Molenda]

Kilka fotografii z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Niemodlin02 Niemodlin02a Niemodlin 03
Niemodlin04 Niemodlin05 Niemodlin06
Niemodlin07 Niemodlin08  

ODBIÓR PRAC KONSERWATORSKICH przy OŁTARZU św. FRANCISZKA KSAWEREGO w KOŚCIELE PARAFIALNYM w OTMUCHOWIE

Mimo panującej pandemii pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Opolu pracują także, o ile sytuacja tego wymaga, w terenie. W celu wsparcia realizowanych projektów konserwacji i restauracji zabytków organizowane są komisje konserwatorskie. Dnia 07.05.2020 r. odbyły się oględziny, a następnie odbiór końcowy prac konserwatorskich przy ołtarzu bocznym pw. św. Franciszka Ksawerego znajdującego się w kościele parafialnym pw. św. św. Mikołaja i Franciszka Ksawerego w Otmuchowie. Ten pochodzący z 1696 r. barokowy ołtarz autorstwa Johanna Weinmanna z Ellwangen mimo poddania go w 1878 r. pracom renowacyjnym nie był demontowany. Dopiero przeprowadzony obecnie demontaż elementów architektury ołtarza uwidocznił zniszczenia drewna spowodowane żerowaniem owadów. W wyniku zmian wilgotności i temperatury nastąpiły spękania i przesunięcia drewnianych elementów i zapraw, które miejscami odspoiły się od podłoża. Mechaniczne uszkodzenia spowodowały liczne wykruszenia gzymsów i ubytki formy rzeźbiarskiej figur. Powierzchnia obrazu przedstawiającego św. Franciszka Ksawerego była bardzo zanieczyszczona, pociemniała, z widocznymi spękaniami i podniesionymi łuskami warstwy malarskiej. Powierzchnia tabernakulum i rzeźb oraz malowidło na płótnie w antependium zostało wcześniej przemalowane.

Prac konserwatorskich przy wspomnianym ołtarzu podjęła się Pani mgr Renata Szelwach, dyplomowana konserwator dzieł sztuki. W trakcie konserwacji wykonała następujące działania uzgodnione w pozwoleniu konserwatorskim: oczyszczenie powierzchni ołtarza i rzeźb, podklejenie łusek polichromii i pozłoty, usunięcie wtórnych przemalowań z powierzchni rzeźb i tabernakulum, dezynsekcja, impregnacja i wzmocnienie drewna, naprawa bądź wymiana zniszczonych elementów konstrukcyjnych, uzupełnienie ubytków drewna i zaprawy, wykonanie złoceń w technice oryginału na poler i mat, usunięcie pożółkłego werniksu i przemalowań na obrazie i na płótnie w antependium, reperacja płótna i dublaż obrazu oraz płótna z antependium, nabicie płótna obrazu na nowe krosna, retusz warstwy malarskiej na obrazie, rzeźbach i architekturze ołtarza oraz jej zabezpieczenie.

Dzięki przeprowadzonym pracom konserwatorskim zabytkowy ołtarz odzyskał pierwotną XVII-wieczną estetykę. W następnym etapie prowadzone będą prace przy drugim bliźniaczym ołtarzu bocznym pw. św. Jana Chrzciciela. W 2019 r. zostały odebrane prace konserwatorskie przy ołtarzu głównym, który wraz ze wspomnianymi ołtarzami bocznymi wchodzi w skład jednego stylowego zespołu zabytków.

Fotografie z wnętrza kościoła parafialnego w Otmuchowie: 1-4. ołtarz boczny pw. św. Franciszka Ksawerego, 5. ołtarz główny, 6. ołtarz boczny pw. św. Jana Chrzciciela.

Otmuchw 1 Otmuchw 3 Otmuchw 4
Otmuchw 6 Otmuchw 2 Otmuchw 5

Ratuszowa Sala Rady w Brzegu odzyskuje blask

Pod koniec stycznia 2020 r. zostały odebrane prace konserwatorskie, restauratorskie oraz roboty budowlane w kilku pomieszczeniach pochodzącego z lat 1569–1577 renesansowego ratusza w Brzegu, tzn. w dawnej Sali Rady, skarbcu i w sklepionej sali na pierwszym piętrze wieży głównej. We wnętrzach dawnej Sali posiedzeń rady i skarbca planuje się urządzenie niewielkiego muzeum miejskiego, w którym będą eksponowane zabytki związane z historią i kulturą mieszczan i władz brzeskich.

Na podstawie archiwalnych fotografii, materiałów historycznych oraz „Studium koncepcyjnego do projektu adaptacji dawnej Sali Rady, dawnego skarbca i pomieszczenia na wieży na piętrze ratusza w Brzegu dla celów muzealnych” (aut. Pracowni Dokumentacji i Konserwacji Zabytków – Jerzy Skarbek) rozpoczęto I etap prac konserwatorskich i rekonstrukcyjnych XVIII-wiecznego wystroju pomieszczeń przeznaczonych na sale muzealne. Oprócz wykonania wypraw mineralnych ścian, sufitu i sklepień oraz ich pomalowania, wymieniono parkiet w skarbcu na posadzkę z płyt ceramicznych. W celu lepszego dostosowania wnętrz do ekspozycji muzealnych zamontowano nową instalację elektryczną oraz system monitorujący i alarmowy. Przystąpiono także do aranżacji wnętrza Sali Rady.

Na szczególną uwagę zasługuje bogato wyposażona w 1746 r. sala posiedzeń rady. Jej część wschodnia została podwyższona o stopień i oddzielona balustradą. Wzdłuż ścian wbudowano szafy na akta, a na ich zewnętrznych ścianach Jan Sebastian Neubert i Karol Fryderyk Eylich namalowali alegorie oraz sceny ilustrujące wymiar sprawiedliwości w starożytnym Rzymie. Na suficie został umieszczony plafon z namalowanym przez Jana Jerzego Ernsta przedstawieniem alegorii sprawiedliwości.

          Podczas prac konserwatorskich i restauratorskich dokonano rekonstrukcji brakujących elementów zwieńczeń oraz zamontowano w nich osiem kartuszy, które wcześniej zostały poddane konserwacji. Przeprowadzono konserwację rzeźby orła oraz zrekonstruowano pierwotnie stojące na balustradzie dwie rzeźby puttów z atrybutami.

Aby Sala Rady w pełni odzyskała swój historyczny i artystyczny wygląd, planowane są następne etapy prac konserwatorsko-restauratorskich.

Fotografie Sali Rady z archiwum WUOZ-u:

BrzegSalaRa Brzeg SalaR BrzegSalaRaj

Czas na zegar z Paczkowa

zegar paczkow01Na przełomie lipca i sierpnia 2015 r. podczas prac remontowych przy renesansowej wieży ratusza w Paczkowie pod metalowa XIX-wieczną tarczą zegara odkryto kamienną tarczę zegara mechanicznego pochodzącego z czasu powstania ratusza. Zbudowany w latach 1550-1552 z fundacji biskupa Baltazara Promnitza ratusz został przebudowywany w 1821-22 w stylu późnoklasycystycznym, a następnie odnowiony w 1863 i 1911-12. Datę 1552 upamiętniającą zakończenie pierwszej budowy ratusza odczytano również na odkrytej na południowej ścianie wieży kamiennej tarczy zegarowej.

Jeszcze w trakcie remontu wieży paczkowskiego ratusza podjęto prace konserwatorskie przy nowo odsłoniętej kamiennej tarczy zegara. Na podstawie badań stratygraficznych dyplomowani konserwatorzy dzieł sztuki mgr Dorota Gryczewska i mgr Sebastian Wójcik przeprowadzili działania konserwatorskie, które miały na celu przywrócenie walorów artystycznych i ekspozycyjnych. Po oczyszczeniu powierzchni zdezynfekowano i wzmocniono kamienne podłoże, sklejając pęknięcia i uzupełniając ubytki zaprawą mineralną imitującą piaskowiec. Posiłkując się opracowaniami historycznymi i technicznymi, konserwatorzy odtworzyli ubytek w miejscu montażu mechanizmu zegarowego oraz zrekonstruowali warstwy malarskie i wskazówkę.

Więcej

Zakończono prace przy barokowej chrzcielnicy z kościoła parafialnego w Byczynie

chrzcielnica byczyna014 listopada 2015 r. Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wraz z pracownikami Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków dokonała odbioru końcowego prac konserwatorskich przy barokowej chrzcielnicy znajdującej się w kościele parafialnym pw. św. Trójcy i NMP w Byczynie. Drewniana, polichromowana i złocona chrzcielnica pochodząca z XVIII w. stanowi część barokowego wyposażenia wybudowanego w 1767 r. w tym stylu kościoła parafialnego. Półkolista, puklowana czasza chrzcielnicy przechodzi w róg obfitości, który jest podtrzymywany przez stojącego anioła. Na pokrywie znajduje się rzeźbiarska grupa przedstawiająca chrzest Jezusa w Jordanie, spięta wolutami z wici akantu. Zwieńczeniem wolut jest rzeźba Boga Ojca i Gołębicy na obłokach. Ze względu na swoje walory artystyczne i historyczne chrzcielnica została wpisana do rejestru zabytków ruchomych województwa opolskiego.

Więcej

CHARAKTERYSTYKA ZASOBÓW ZABYTKÓW RUCHOMYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA OPOLSKIEGO

Teren województwa opolskiego jest nasycony zabytkami ruchomymi pochodzącymiz różnych epok stylowych, począwszy od średniowiecznych po zabytki neostylowe z XIX w.  i 1 połowy XX w. Do tej kategorii zabytków należą w szczególności dzieła sztuk plastycznych, rzemiosła artystycznego, sztuki użytkowej, ruchome obiekty techniki, w tym środki transportu, a także instrumenty muzyczne.

Do zabytków ruchomych zalicza się również elementy kształtujące krajobraz kulturowy, takie jak niekubaturowe kapliczki przydrożne, krzyże, wolnostojące pomniki i figury, wśród których najliczniej reprezentowane są rzeźbiarskie wizerunku świętych. Najbardziej popularny z nich na obszarze Opolszczyzny to św. Jan Nepomucen, kanonik z Pragi, którego kult został rozpowszechniony dla potrzeb kontrreformacji od końca XVII wieku na terenie Czech i innych krajów europejskich. Jedne z najwcześniejszych realizacji rzeźbiarskich tego świętego znajdują się miedzy innymi w Łące Prudnickicj (1712), Brzegu (1722), Opawicy (1724), Izbicku (1729), Kałkowie (1729). Odrębną, specyficzną grupę omawianych zabytków ze względu na ich problematyczną ruchomość stanowią malowidła ścienne, w tym nierzadko o unikalnych wartościach historycznych i artystycznych, jak na przykład zespoły gotyckich polichromii tzw. szlaku brzeskiego (Krzyżowice, Małujowice, Pogorzela, Strzelniki).

Więcej

PRACE KONSERWATORSKIE - RUCHOME

KĘPNICA, gm. Nysa, pow. nyski.

Kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP.

Obraz – Epitafium księdza Jana Ignacego Francke (barok, 4 ćw. XVII w., olej na desce: rama rzeźbiona, złocona, srebrzona, polichromowana). 

12

Konserwacja objęła malowany na desce obraz epitafijny oraz ażurową akantową ramę z kartuszem inskrypcyjnym. Po demontażu obrazu, przeprowadzono zabieg dezynfekcji drewnianego podłoża i obramienia. Obraz został oczyszczony od lica i odwrocia. Po usunięciu werniksu nie stwierdzono występowania przemalowań i prace przy warstwie malarskiej przeprowadzono w zakresie uzupełnienia ubytków i zabezpieczenia powierzchni. Naprawiono rozspojenia połączeń stolarskich i uzupełniono ubytki drewna. W partii akantowego obramienia, o złoconym i srebrzonym opracowaniu powierzchni, wykonano zabiegi: mechaniczne usunięcie od odwrocia części najbardziej zniszczonego drewna, impregnacja drewna, uzupełnienie ubytków drewna (od odwrocia oraz formy rzeźbiarskiej) masą z żywicy epoksydowej i opracowanie ich powierzchni, nałożenie warstw zaprawy i jej wyszlifowanie, nałożenie złota i srebra metodą na bolus i mikstion oraz wypolerowanie, zabezpieczenie srebra roztworem szelaku. Prowadząc prace w obrębie kartusza inskrypcyjnego Wykonawca stwierdził, iż pod obecną warstwą inskrypcji występuje wcześniejszy napis. Jednak wykonane dodatkowe badania kamerą na podczerwień nie pozwoliły stwierdzić ich charakteru i stanu zachowania. Wobec powyższego zadecydowano o wykonaniu retuszy ostatniej warstwy historycznej.

Wykonawca: mgr Renata Szelwach.

Termin realizacji prac: czerwiec – październik 2013. AM

Więcej

 

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

Poradnik strona tytuowa

Zachęcamy do przeczytania poradnika  Więcej >>

 

link

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM