Cmentarz na ul. Wrocławskiej w Opolu został wpisany do rejestru zabytków

Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał dnia 20 maja 2020 r. do rejestru zabytków województwa opolskiego cmentarz wielowyznaniowy przy ul. Wrocławskiej 5 w Opolu.

Cmentarz został założony w 1813 r. na północny-zachód od granic miasta Opola,
na dawnym Przedmieściu Odrzańskim, początkowo jako niewielki cmentarz miejski. Jego powstanie związane było z zamknięciem w latach 1810-1814 ostatnich, przepełnionych cmentarzy przykościelnych, położonych na terenie starego miasta, oraz dziewiętnastowiecznym rozwojem miasta. Otwarty 19 grudnia 1813 r. c
mentarz miał charakter wielowyznaniowy, służył zarówno kościołowi rzymskokatolickiemu, jak i augsbursko-ewangelickiemu. Teren, który pierwotnie wyznaczono okazał się zbyt mały. Szybki rozwój gospodarczy i urbanistyczny Opola, które od 1816 r. stało się stolicą rejencji oraz wzrost liczby ludności spowodował konieczność powiększenia obszaru cmentarza. Około 1833 r. cmentarz powiększono w kierunku północno-zachodnim, zachowując zasadniczy kierunek osi całego założenia. Po raz kolejny cmentarz został powiększony w 1872 r., nadal w kierunku północno-zachodnim. Nowa przyłączona część cmentarza, o zarysie prostokąta została rozplanowana regularnie i podzielona dwiema krzyżującymi się alejami z kwadratowym placykiem na skrzyżowaniu. Dalszy wzrost liczby mieszkańców z ok. 14 500 w 1880 r. do 30 000 w 1900 r. wymusił kolejne powiększenie cmentarza w 1888 r. Szpalerami drzew obsadzono wówczas teren całego cmentarza wzdłuż ogrodzenia, założono aleję główną podkreślającą oś kompozycyjną założenia. Sukcesywne przyrosty ludności w XX w. – z 37 tys. w 1920 r. do
44 tys. z 1933 r. spowodowały kolejne powiększenie cmentarza w latach 20. XX w. W związku
z budową nowej drogi (obecnie ul. Niemodlińska) w latach 1930-36 odcięto i zamknięto część cmentarza położoną na południe od ulicy Niemodlińskiej, którą zlikwidowano w latach 1957-1958.
W 1963 r. zaprzestano pochówków na pozostałej części cmentarza, a nekropolię ostatecznie zamknięto 24 grudnia 1963 r. Przebudowa skrzyżowania przy ul. Niemodlińskiej i Wrocławskiej w latach 1975-1976 spowodowała likwidację niewielkiej części cmentarza na północ od tej ulicy, gdzie utworzono skwer. W 1979 r. zlikwidowano XX-wieczną część cmentarza położoną na północny-zachód od obecnego założenia cmentarnego, przekształcając ją w park pocmentarny.

Od wschodu cmentarz ograniczony jest przez ulicę Wrocławską, od zachodu korytem kanału Ulgi, od południa skwerem przy ulicy Niemodlińskiej, a od północy ograniczają go tereny zielone.

Cmentarz założony jest na planie wydłużonego, wąskiego prostokąta zorientowanego dłuższymi bokami na osi północ-południe, odpowiadającej przebiegowi ulicy Wrocławskiej. Teren cmentarza jest ogrodzony, od strony zachodniej zachowanym w większości murem ceglanym z wmurowanymi w jego lico nagrobkami przyściennymi i tablicami inskrypcyjnymi, w narożniku południowo-zachodnim murem ceglanym pełnym, otynkowanym. W części południowo-wschodniej otacza go mur pełny, betonowy, od strony wschodniej i północnej ogrodzenie stanowią przęsła z metalowych prętów mocowane między ceglanymi słupkami.

Cmentarz ma prostokątny układ kompozycyjny, podstawą podziału jest aleja główna biegnąca na osi północ-południe oraz aleja poprzeczna, biegnąca na osi wschód-zachód, zamknięta od strony wschodniej dawną ewangelicką kaplicą cmentarną (nie będącą przedmiotem wpisu do rejestru zabytków niniejszą decyzją), a od strony zachodniej krzyżem cmentarnym. Poza aleją poprzeczną część północną i południową dzieli szereg alejek bocznych, z których część biegnie przez całą szerokość cmentarza. Cmentarz posiada regularny, geometryczny podział powierzchni grzebalnych. Oś główna założenia podkreślona została aleją obsadzoną lipami drobnolistnymi, poprzecinaną prostopadłymi do niej bocznymi alejkami, wyznaczającymi prostokątne kwatery grzebalne. Aleja prostopadła do alei głównej, znajdująca się na osi kaplicy cmentarnej obsadzona została drzewami z gatunku kasztanowiec pospolity. Granice nekropolii podkreślono szpalerem drzew posadzonych wzdłuż ogrodzenia pod koniec XIX w. W zachowanym starodrzewiu dominują następujące gatunki drzew liściastych: lipa drobnolistna, klon pospolity, mniej licznie występują drzewa liściaste
z gatunku: kasztanowiec pospolity, grab pospolity, dąb szypułkowy, klon jawor, jesion wyniosły, wiąz szypułkowy, lipa szerokolistna, lipa srebrzysta. Drzewa iglaste występują nielicznie od pojedynczych do kilkunastu egzemplarzy: z rodzaju sosna (gatunki:
sosna czarna, sosna wejmutka, sosna pospolita), daglezja zielona, modrzew europejski, świerk pospolity, żywotnik olbrzymi, żywotnik zachodni. W runie oraz na pniach drzew występuje bluszcz pospolity.

W południowo-wschodnim narożniku cmentarza znajduje się włączony w ogrodzenie cmentarza grobowiec rodziny Beyerów z około 1872 r., wzniesiony w stylu neogotyckim
z elementami stylu okrągłołucznego.
Jest to niewielka jednokondygnacyjna budowla na rzucie kwadratu, nakryta dachem dwuspadowym z ceramicznym pokryciem, otynkowana. Fasada skierowana ku cmentarzowi została przepruta obramioną arkadą o łuku półkolistym wypełnioną kratą. Ponad arkadą profilowany, półkolisty gzyms nadwieszony. Naroża fasady podkreślone pilastrami wspierającymi trójkątny szczyt, którego zarys podkreślono dekoracyjnym fryzem arkadkowym, nad którym biegnie listwa z motywem rozet. W polu szczytu oculus. Elewacje boczne bez podziałów. Tylna elewacja grobowca widoczna od strony ulicy rozwiązana podobnie jak i fasada, z tym wyjątkiem, że brak tu arkady. Wnętrze grobowca sklepione.

Na obszarze nekropolii, na przestrzeni 150 lat wznoszono różnorodne obiekty sztuki sepulkralnej. Znajduje się tutaj prawie dwa tysiące obiektów nagrobnych mających różne formy architektoniczne: nagrobki wolno stojące, ozdobione płaskorzeźbami lub figurami, tablice inskrypcyjne upamiętniające całe rodziny, nagrobki rodzinne z obejściami ogrodzonymi ozdobnymi kratami, nagrobki przyścienne wmurowane w lico muru cmentarnego, krzyże drewniane i żeliwne, ogrodzenia nagrobków. Dzisiaj na obszarze cmentarza dominują nagrobki pochodzące z połowy XX w. (głównie z lat 50 i 60. XX w.), typowe, bez indywidualnych wartości artystycznych. Występują również groby ziemne, na których nie ma żadnych nagrobków.

Zachowały się również zabytkowe obiekty sztuki sepulkralnej. Najstarsze zachowane obiekty nagrobne w obrębie cmentarza pochodzą z XIX w., mają formę krzyży nagrobnych ustawionych na cokole z tablicą inskrypcyjną. Nagrobki przyścienne i krzyże pochodzą głównie z końca XIX i początku XX w., zostały wmurowane w lico muru w południowej części cmentarza; wykonano je z kamienia lub cegły licowej i profilowanej, o bogatym zdobnictwie. Nagrobki wolnostojące umieszczone są w kwaterach otoczonych niskim ogrodzeniem z ozdobnych stalowych prętów na podmurówce. Do rejestru zabytków ruchomych województwa opolskiego został wpisany zespół trzydziestu obiektów znajdujących się na terenie cmentarza. Ze względu na posiadane walory artystyczne i historyczne objęto je ścisłą ochroną konserwatorską w formie wpisu do rejestru zabytków ruchomych. Do rejestru wpisano m.in: nagrobek w kształcie kapliczki „Caspar Wrzodek” eklektyczny z ok. 1907 r., pulpitowy z figurą śpiącego dziecka z pocz. XX w., wolnostojący „Marianna i Edith Juttner” z pocz. XX w. ozdobiony płaskorzeźbą postaci dziewczynki, marmurowy wolnostojący z ok. 1917 r. „Oskar Kosubek”, wolnostojący cenotaf z ok. 1832 r. „Christian Johann i Antoinette Catherine Süssenbach”, neogotycki nagrobek wolnostojący „Joseph Jarkilch” z ok. 1862 r. w formie kapliczki na cokole, neogotycki nagrobek wolnostojący z końca XIX w. z piaskowca, nagrobek wolnostojący „Paul Schylla”z ok. 1900 r., nagrobek wolnostojący „Zygmunta Koraszewskiego” z ok. 1920 r., architektoniczny nagrobek wolnostojący z lat 30. XX w., krzyże nagrobne: drewniany „Josef Rasgier” z ok. 1940; żeliwny ażurowy z ramionami zakończonymi dekoracją floralną z pocz. XX w., nagrobek przyścienny z płaskorzeźbą-alegorią „Smutek” z k. XIX w.; nagrobki przyścienne rodziny Form z ok. 1880 r., rodziny Lehmann
z pocz. XX w., rodziny Koerber z 1 ćw. XX w., rodziny Melche oraz rodziny Krombholz
z k. XIX w., rodziny Rega, 4 ćw. XIX w. Szczegółowy wykaz i opis zespołu obiektów nagrobnych objętych wpisem znajduje się w decyzji nr Ks.B.t.IV-294/1-30/14. Zespół nagrobków stanowi zarówno świadectwo jak i pamiątkę związaną z historią Opola.

Wpisany do rejestru zabytków cmentarz przy ul. Wrocławskiej 5 w Opolu jest istotnym elementem architektoniczno-przestrzennym i przyrodniczym miasta, trwale wpisanym w jego krajobraz i decydującym o walorach kulturowych ulicy Wrocławskiej. Istniejąca, większa część dawnego założenia cmentarnego zachowała się w historycznych granicach. Zachowany został pierwotny, regularny układ kompozycyjny pokreślony starodrzewem w postaci alei i szpalerów. Zachowały się budowle cmentarne i większość ogrodzenia.

oprac. Małgorzata Puda

Zdjęcia z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Opole cmentarz1 kopia Opole cmentarz2 kopia Opole cmentarz3 kopia
Opole cmentarz1a kopia Opole cmentarz2a kopia Opole cmentarz4 kopia
Opole cmentarz5 kopia Opole cmentarz6 kopia Opole cmentarz7 kopia
Opole cmentarz8 kopia Opole cmentarz9 kopia Opole cmentarz10 kopia

 

 

JESZCZE KILKA SŁÓW o REWALORYZACJI PARKU w POKOJU i KONFERENCJI w BRZEGU

W związku z trwającymi w parku w Pokoju pracami rewaloryzacyjnymi warto przypomnieć, że tuż przed ogłoszeniem stanu epidemiologicznego w marcu odbyła się w Brzegu trzecia konferencja zorganizowana przez Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w ramach projektu realizowanego wspólnie z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową (PWSZ) w Nysie, Gminą Pokój i Wojewódzkim Urzędem Pracy. Zasadniczym celem projektu jest rewaloryzacja zabytkowych obiektów położonych w zabytkowym parku w Pokoju, który jest pozostałością wyjątkowego założenia płacowo-parkowego książąt Wirtemberskich. Dzięki nim miejscowość Pokój uzyskała układ przestrzenny na unikalnym planie centralnym, promienistym.

Ten największy na Opolszczyźnie park o powierzchni 200 ha (w zasobach gminy 45, PGL reszta) składa się z ogrodu francuskiego i parku angielskiego. W XVIII i XIX wieku na terenie tym powstało wiele cennych rzeźb (Atena, Diana, Appolo, Wenus, Śpiący Lew) ustawionych przy alejkach parkowych oraz budowle architektoniczne: świątynie na planie koła otoczone kolumnadą, w stylu greckich monopterosów, latarnie i romantyczne ruiny oraz atrakcyjne formy krajobrazowe, stawy, pagórki i wąwozy.

Dzięki wspólnemu wysiłkowi partnerów projektu, z których każdy realizuje swój zakres działań, Gmina Pokój przystąpiła do prac rewaloryzacyjnych. Rzeźby zostały poddane procesowi konserwacji w pracowniach PWSZ w Nysie, w parku prowadzone są prace pielęgnacyjne w drzewostanie oraz naprawcze i modernizujące zabytkową infrastrukturę parku: mostki, kładki, przepusty, ścieżki i alejki oraz ogrodzenie.

W ramach powyższego projektu został zorganizowany cykl konferencji mających na celu zaprezentowanie dziedzictwa kulturowego i historycznego Opolszczyzny. Po spotkaniach na temat „Jak dbać o zabytki?” i „Turystyka dziedzictwa kulturowego”, które się odbyły w Muzeum Śląska Opolskiego i w salach pałacu w Mosznej, specjaliści w ochronie zabytków, architekci, inżynierowie i konserwatorzy dzieł sztuki dzielili się swoją wiedzą, „Jak chronić zabytki dziedzictwa kultury?”

W trakcie konferencji wyjaśniano prawne i praktyczne aspekty ochrony zabytków archeologicznych, w tym zagadnienia legalnego poszukiwania zabytków. Zaprezentowana została ścieżka profesjonalnego postępowania przed rozpoczęciem prac i robót konserwatorskich i budowlanych czyli etap badawczy, niezbędne rozpoznanie zabytku na podstawie analizy źródeł historycznych i badań architektonicznych, konserwatorskich i naukowych, czyli co należy wiedzieć o zabytku przed jego remontem i pracami konserwatorskimi? Dopiero rozpoznanie stanu zniszczeń i zrozumienie przyczyn ich powstawania umożliwia sporządzenie programu naprawczego (projekt, program) dla zabytków. Nie ma bowiem zabytku, którego nie da się uratować. Problematykę obiektów poprzemysłowych i ich wykorzystania w naszych postindustrialnych czasach przedstawił referat o zabytkach techniki, w którym opisano trzecie życie starej cementowni. Dopełnieniem tematu konferencji były referaty informujące, jak i gdzie pozyskiwać środki na ochronę zabytków oraz jak kształtuje się finansowanie ochrony zabytków na terenie województwa opolskiego.

 

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Brzeg BrzegKONFERENCJA2 BrzegKONFERENCJA1.JPEG

 

KAMIENICA przy ul. ks. HUGONA KOŁŁĄTAJA 2 w PRUDNIKU ZOSTAŁA WPISANA do REJESTRU ZABYTKÓW

Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków wpisał do rejestru zabytków województwa opolskiego kamienicę znajdującą się przy ul. ks. Hugona Kołłątaja 2 w Prudniku, gm. Prudnik. Usytuowany w północno-zachodniej części miasta, poza dawnymi murami miejskimi, nieopodal kościoła klasztornego oo. Bonifratrów pw. św. św. Piotra i Pawła budynek jest wolno stojący, murowany, otynkowany i kalenicowy. Zbudowany ok. połowy XIX w. na planie trapezu, z ryzalitem w elewacji tylnej ma dwie kondygnacje, kryte niskim dwuspadowym dachem. Ośmioosiowa fasada kamienicy została podzielona gzymsami, zaś dwie osie środkowe w płytkim ryzalicie ujęte pilastrami. W I kondygnacji okna wyróżniają się zamkniętym łukiem odcinkowym, w II kondygnacji okna prostokątne, na poddaszu małe, prostokątne. Na I kondygnacji ryzalitu okna zostały umieszczone w zamkniętych półkoliście arkadach, na II kondygnacji pomiędzy oknami kapliczka wnękowa z figurą św. Antoniego Padewskiego, na poddaszu okulusy w półkolistych niszach. Parter kamienicy jest boniowany pasowo, piętro i poddasze otynkowane gładko, artykułowane pilastrami. Na ośmioosiowej elewacji tylnej, podzielonej gzymsem kordonowym i podokapowym znajdują się prostokątne okna. Trójosiowy prostokątny ryzalit został zamknięty trójkątnym szczytem z okulusem. Na elewacjach bocznych nie ma otworów, wschodnia artykułowana jest gzymsem kordonowym.

                Wyżej wymieniony budynek jest istotnym elementem zabudowy Prudnika, trwale wpisanym w jego krajobraz i decydującym o walorach architektonicznych ulicy ks. Hugona Kołłątaja. Wyróżnia się spośród istniejącej zabudowy ulicy bryłą oraz wystrojem dekoracji wykonanym w duchu dziewiętnastowiecznego historyzmu z przewagą cech renesansowych. Pod względem formy architektonicznej budynek utrzymany jest w charakterze willi miejskiej z dekoracją eklektyczną bogatszą od strony ulicy i skromniejszą od strony podwórza. Wymieniona kamienica jest interesującym przykładem zabudowy Prudnika z poł. XIX w. Posiada w pełni zachowane cechy autentyzmu wyrażające się nieprzekształconą, pierwotną bryłą, zachowaną kompozycją i dekoracją elewacji z poł. XIX w. oraz pochodzącymi z przebudowy w 1 ćw. XX w. elementami wyposażenia oraz dyspozycją wnętrz.

 

Opracowane na podstawie opisu aut. Renaty Taratyki-Kozioł.

Zdjęcia kamienicy i jej wnętrza z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Prudnik3widok Prudnik4widok Prudnik1widok
Prudnik2widok Prudnik1k Prudnik2w
Prudnik2k Prudnik3w Prudnik1w

PIETA po KONSERWACJI

Dzięki pracom konserwatorskim mgra Andrzeja Marka Barskiego, dyplomowanego konserwatora dzieł sztuki, uratowano bardzo zdegradowaną przez szkodniki drewna barokową rzeźbę „Pieta” z kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP w Pilszczu. Dnia 28.05.2020 r. dokonano odbioru końcowego prac konserwatorskich przy drewnianej XVIII-wiecznej rzeźbie. Wykonawca zrelacjonował przebieg prac (na filmie poniżej) i oświadczył, że zostały one wykonane zgodnie z programem uzgodnionym w pozwoleniu. Działania obejmowały: oczyszczenie powierzchni z zabrudzeń i przemalowań, dezynfekcję i dezynsekcję, położenie pęcherzy, łusek i rozwarstwień oraz przywrócenie przyczepności polichromii, impregnację strukturalną bardzo zniszczonego drewna oraz sklejenie jego rozstępów i pęknięć. Dokonano uzupełnień ubytków drewna oraz rekonstrukcję prawej dłoni Chrystusa na podstawie proporcji zachowanej lewej ręki i analogicznych kompozycji rzeźbiarskich. W oparciu o badania stratygraficzne dyplomowany konserwator dzieł sztuki przeprowadził uzupełnienie oraz rekonstrukcję polichromii, a także złoceń w technice oryginału na szatach Matki Boskiej i Chrystusa. Ze względu na mocno uszkodzoną strukturę drewna i niebezpieczeństwo bezpowrotnego zniszczenia detali twarzy i rąk pozostawiono warstwę karnacji powstałą w XIX w. a powtarzającą kolorystykę XVIII-wieczną. Na końcu powierzchnię rzeźbiarskiej kompozycji pokryto werniksem końcowym.

oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu:

Pilszcz Pilszcz2 Pliszcz3
Pliszcz4 Pilszcz5 Pliszcz6

Odkrycie grobu z kultury przeworskiej

W dniu 23.04.2020 r. zgłoszono prawdopodobne odkrycie grobu podczas prac działkowych w Opolu. W tym samym dniu pracownicy Wydziału Zabytków Archeologicznych WUOZ-u udali się na miejsce odkrycia, aby przeprowadzić oględziny. Jednak ze względu na zły stan zachowania grobu podjęli się eksploracji naruszonego obiektu archeologicznego. Okazał się nim być grób jamowy ciałopalny przypisany kulturze przeworskiej i datowany prawdopodobnie na 2 połowę II wieku n.e. W skład wyposażenia grobowego wchodziły fragmenty kilku naczyń (niektóre zdobione), w tym też wtórnie przepalonych, gliniany przęślik oraz przedmioty żelazne w postaci 2 zapinek, noża, fragmentów okucia szkatułki i klucza do niej. Wszystko wskazuje na to, że szczątki kostne odkryte w grobie należały do kobiety. Bliższych danych można się spodziewać po analizie antropologicznej. 

Grb1 Grb1a Grb2
Grb4 Grb5 Grb6

 

Warto wspomnieć, że rok wcześniej na sąsiednim polu ten sam odkrywca grobu znalazł miecz rzymski datowany na 2 połowę II wieku n.e., który został przekazany do Muzeum Śląska Opolskiego i po konserwacji znajduje się na wystawie stałej. Więcej można przeczytać na stronie https://www.facebook.com/MuzeumOpole/posts/3176477869054281

Jednocześnie chcielibyśmy podziękować znalazcy za obywatelską postawę i zgłoszenie do tut. Urzędu. Należy przypomnieć, że w przypadku odkrycia przedmiotu, co do którego istnieje przypuszczenie, iż jest on zabytkiem, należy wstrzymać się od podejmowania się wszelkich działań i niezwłocznie zawiadomić o tym Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu.  [oprac. Grzegorz Molenda, Marta Tobiasz]

 

NIE ZAPOMINAMY o ZABYTKACH

Podczas pierwszego weekendu maja br. mała grupa społeczników nie zapomniała w czasie pandemii o zabytkowym parku w Kopicach. Wyposażeni w maseczki i jednorazowe rękawice, zachowując dystans, udali się na spacer po parku, obierając za cel posprzątanie parku. Dzięki tej wycieczce – jak ją nazwali uczestnicy – udało się zebrać siedem 60-litrowych worków śmieci, które ustawiono w wyznaczonym przez właściciela obiektu miejscu, czyli obok bramy wejściowej do pałacu. Działania porządkowe skupiły się głównie wokół stawu pałacowego, od którego kopicki pałac w dobie swojej świetności był nazywany pałacem na wodzie.

Społecznicy apelują: Jeśli wybieracie się na spacer w weekend do parku w Kopicach, to weźcie worki na śmieci i rękawiczki. Zróbmy wspólnie coś dobrego dla Kopic - #sprzatajKopice. Zebrane śmieci można składać przy bramie wejściowej do pałacu.  

Na stronie głównej przedwojenna fotografia pałacu w Kopicach, pozostałe zdjęcia autorstwa M. Mischoka.

Kopice 1 Kopice3 Kopice4

MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ OCHRONY ZABYTKÓW 2020

Na dzień 18 kwietnia 2020 r. przypada Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków, który został ustanowiony w 1983 r. przez Międzynarodową Radę Ochrony Zabytków (ICOSMOC). Święto to od wielu lat było okazją do nagrodzenia osób, które przyczyniły się do ochrony zabytków sztuki oraz zaprezentowania zabytków o wyjątkowym znaczeniu dla światowego i polskiego dziedzictwa kulturowego, takich jak: Stare Miasto w Krakowie, Królewskie Kopalnie Soli w Bochni i Wieliczce oraz zamek krzyżacki w Malborku, znajdujących się na polskiej Liście Światowego Dziedzictwa.

W tym roku ze względu na sytuację wywołaną pandemią koronawirusa nie będziemy mogli obchodzić Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków jak w latach poprzednich. Jednak pamiętamy o osobach, które z poświęceniem dbają o zabytkowe obiekty. Serdecznie dziękujemy im za wszelkie starania o utrzymanie zabytków w dobrym stanie i życzymy wytrwałości w dalszej pracy na rzecz dziedzictwa kulturowego.

ZNAK DZIEDZICTWA EUROPEJSKIEGO 2019

Miejsce Pamięci Narodowej w Łambinowicach decyzją Komisji Europejskiej uzyskało tytuł Znaku Dziedzictwa Europejskiego 2019 (ZDE) i tym samym zostało uznane za obiekt dziedzictwa kulturowego, które – podobnie jak Stocznia Gdańska, Unia Lubelska, Konstytucja 3 Maja oraz cmentarz wojenny nr 123 Łużna-Pustki z okresu I wojny światowej – odegrało szczególną rolę w kształtowaniu historii i kultury Europy oraz rozwoju wartości stanowiących fundament integracji europejskiej.

           Lista Dziedzictwa Europejskiego została zainicjowana przez Francję podczas Europejskich Spotkań Kulturalnych, które odbyły się w Granadzie w kwietniu 2006 roku. Lista, stworzona na wzór słynnej listy UNESCO, służy tworzeniu swoistej mapy miejsc i obiektów istotnych dla tożsamości europejskiej i przez to wzmacniających tę tożsamość. Znak Dziedzictwa Europejskiego otrzymują te obiekty, zarówno materialne jak i niematerialne, które posiadają zasadnicze znaczenie dla historii i dziedzictwa kulturowego Europy.
Wśród pierwszych obiektów zgłoszonych do Listy Dziedzictwa Europejskiego znajdowały się m.in. Akropol, opactwo w Cluny, Mur Berliński, dom Roberta Schumanna we Francji, Akademia Muzyczna im. Franciszka Liszta w Budapeszcie, Pałac Pokoju w Hadze.
          Łambinowickie Miejsce Pamięci Narodowej jest obszarem stworzonym przez cmentarze wojenne: Stary Cmentarz Jeniecki, głównie z grobami z 1871 r. oraz z lat 1914–1919, Cmentarz Jeńców Radzieckich z masowymi mogiłami oraz Pomnik Martyrologii Jeńców Wojennych, poświęcony wszystkim jeńcom alianckim Lamsdorf z lat 1939-1945, a także Cmentarz Ofiar Obozu Pracy 1945–1946 oraz tereny po obozie jenieckim z wojny prusko-francuskiej (1870-71), z I wojny światowej, dla imigrantów niemieckich (1921-24), dla jeńców z II wojny światowej i dla ludności niemieckiej oczekującej na przesiedlenie do Niemiec (1945-46).

Jest to miejsce uświadamiające współczesnym europejskim społeczeństwom jak czas wojen, przemoc, łamanie praw człowieka przez dyskryminację etniczną i religijną oraz negację wolności i równości niszczy relacje międzyludzkie, powoduje traumę i rzeszę ofiar.

Centralne Muzeum Jeńców Wojennych nie ma odpowiednika wśród europejskich muzeów, ponieważ nie tylko upamiętnia ofiary z wielu krajów Europy (i świata), ale również dzięki zgromadzonej dokumentacji zbrodni wojennych przestrzega przed takimi systemami totalitarnymi, jak faszyzm i komunizm.

Uhonorowanie Znakiem Dziedzictwa Europejskiego Łambinowickiego Miejsca Pamięci Narodowej ukazuje wspólną historię Europy oraz potrzebę respektowania praw człowieka i jego europejskiego dziedzictwa kulturowego.

(oprac. Katarzyna Długosz-Niedbalec)

Fotografie z archiwum WUOZ-u w Opolu.

ambinowiceZDE9 ambinowiceZDE1 ambinowiceZDE5
ambinowiceZDE2 ambinowiceZDE3 ambinowiceZDE4
ambinowiceZDE6 ambinowiceZDE7 ambinowiceZDE8

Do 23 lutego 2020 r. trwa zbiórka na rzecz ratowania opolskiego kościoła pw. Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha

Opole koncert7Do 23 lutego 2020 r. trwa zbiórka na rzecz ratowania opolskiego kościoła pw. Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha

„Z wiary i z miłości na ratunek zabytkowi” odbył się dn. 31.01.2020 r. koncert charytatywny mający na celu wsparcie najstarszej opolskiej świątyni w spłacie zobowiązań finansowych, powstałych po przeprowadzeniu niezbędnego remontu dachu i elewacji świątyni. W trakcie koncertu znanego multiinstrumentalisty Józefa Skrzeka historię zabytkowej świątyni przedstawił aktor Andrzej Czernik, a rozmowę z Janem Budziaszkiem, perkusistą "Skaldów" przeprowadziła Małgorzata Jeruzal. Biskup Rudolf Pierskała poświęcił portret św. Jana Pawła II namalowany przez artystę Damiana Lechoszesta z Baborowa i ofiarowany parafii. Po koncercie darczyńcy spotkali się w Muzeum Śląska Opolskiego z artystami.

Trwająca zbiórka zakończy się 23 lutego br. Mszą św. o godz. 18:00 w kościele pw. Matki Boskiej Bolesnej i św. Wojciecha w Opolu w intencji wszystkich darczyńców. W czasie Mszy Świętej zaśpiewa znany tenor Witold Matulka, współpracujący z wieloma agencjami koncertowymi i filharmoniami m.in. w Bydgoszczy,  Katowicach, Krakowie czy Łomży.

 

Poniższej zdjęcia z koncertu (aut. Elżbieta Molak)

Opole koncert1 Opole koncert2 Opole koncert3
Opole koncert4 Opole koncert5  Opole koncert7

Konferencja "Turystyka dziedzictwa kulturowego" na zamku w Mosznej

Konferencja „Turystyka dziedzictwa kulturowego” na zamku w Mosznej

W dniu 3 grudnia 2019 r. na zamku w Mosznej odbyła się konferencja „Turystyka dziedzictwa kulturowego”, zorganizowana przez Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Konferencja cieszyła się ogromnym zainteresowaniem. Udział w niej wzięli przedstawiciele jednostek samorządowych, organizacji turystycznych i instytucji kultury, właściciele i opiekunowie zabytków.

W trakcie konferencji Tomasz Ganczarek – Prezes Zamku Moszna sp. z o.o. opisał turystyczny sukces zamku w Mosznej, na który ogromny wpływ miał sposób zarządzania i konsekwentnie prowadzone prace konserwatorskie, przywracające blask rezydencji Tiele-Wincklerów. Wioletta Łabuda-Iwaniak z Narodowego Instytutu Dziedzictwa w Warszawie wskazała na potencjał tkwiący w zabytkach uznanych za pomnik historii w promowaniu terenu i rozwoju turystyki kulturowej. Nadanie zabytkowi rangi pomnika historii gwarantuje najwyższą wartość kulturową i jest zachętą do zwiedzania tego zabytkowego obiektu. Dodatkowo przez zaprojektowanie szlaku turystycznego, który nie tylko ukazuje walory artystyczne i historyczne pomnika historii, ale także sąsiadujących z nim zabytków, można zachęcić turystów do odwiedzenia innych zabytkowych obiektów oraz mniej znanych zakątków regionu.

Przedstawiciele Kurii Diecezjalnej w Opolu Agnieszka Węsiora i Karol Fromont zaprezentowali założenia turystyki sakralnej, która łączy turystykę religijno-poznawczą z turystyką pielgrzymkową oraz komercyjną. Prelegenci wskazali, że nadrzędnym celem turystyki sakralnej jest ukazanie chrześcijaństwa w kontekście istniejącego dziedzictwa kulturowego. Dzięki poznaniu m.in. kościołów, kapliczek, cmentarzy czy klasztorów oraz możliwości skorzystania z bazy noclegowej na terenie obiektu sakralnego lub w jego pobliżu, np. w Ośrodku Formacyjno-Wypoczynkowym „Rybak”, znajdującym się nieopodal świątyni w Głębinowie czy Dom Pielgrzyma na Górze Świętej Anny, można spotkać się z chrześcijaństwem bez jakiegokolwiek zobowiązania. W ramach wspólnego projektu unijnego z programem INTERREG 2014-2020 powstał m.in. dokument programowy Strategia Turystyki Sakralnej, edukacyjna gra planszowa „Pielgrzym – szlakiem zabytków pogranicza śląsko-morawskiego”, osiem filmów edukacyjnych, przedstawiających świątynie ważne zarówno dla wiernych, jak i dla dziedzictwa kulturowego. Inną zaprezentowaną na konferencji ofertą turystyki sakralnej była wydana książka „Sacrum ukryte w drewnie. Kościoły drewniane ziemi opolskiej w fotografii Andrzeja Nowaka”, a także umieszczane przy zabytkach kody QR umożliwiające wysłuchanie historii kościoła, np. w Jemielnicy.

Joanna Kardasińska, Prezes Fundacji Zamek Niemodlin 1331 przybliżyła zebranym ideę, która przyświeca zapoczątkowanemu w 2018 r. projektowi Opolski Szlak Zamki i Pałace. Z inicjatywy Fundacji na rzecz Zamku Książęcego Niemodlin do projektu przystąpiło jedenaście zabytkowych obiektów z regionu: Zamek Piastów Śląskich w Brzegu, Zamek w Dąbrowie Niemodlińskiej, Zamek w Głogówku, Pałac Jakubus, Zamek Moszna, Zamek Książęcy w Niemodlinie, Zamek w Otmuchowie, Pałac Sulisław, Pałac Większyce, Wieża Piastowska w Opolu oraz Zamek w Rogowie Opolskim, które dzięki swojemu zabytkowemu charakterowi oraz wzajemnej współpracy związanej z infrastrukturą hotelową i wypoczynkowo-zdrowotną promują bogatą w zabytki Opolszczyznę.

Piotr Mielec, Dyrektor Opolskiej Regionalnej Organizacji Turystycznej, omawiając dziedzictwo poprzemysłowe i zabytki techniki, zauważył, że obiekty przemysłowe mogą być cennym walorem turystycznym. Coraz większe grupy turystów chcą poznać losy mieszkańców danego regionu, ich zwyczaje, ubiór, religię etc., a to przecież jest nierozerwalnie związane z dziedzictwem przemysłowym, będącym niejako zapisem dziejów cywilizacji ze szczególnym uwzględnieniem procesów technicznych i technologicznych. Takie obiekty, jak stare browary, dawne wieże ciśnień, elektrownie, kuźnie, tartaki, cegielnie i zabudowania fabryczne, gazownie, młyny, które często nie zachowały zabytkowego wyposażenia, stanowią coraz częściej dostrzegany element dziedzictwa kulturowego. Świadomość wartości dziedzictwa przemysłowego lat minionych może być ogromną zachętą do tworzenia szlaków wiodących po zabytkach techniki, jak i korzystania z nich.

Na zakończenie konferencji zaprezentowano aplikacje multimedialne: grę miejską „Warownia opolska” oraz atlas-przewodnik „Skarby Opolszczyzny”, które w nowoczesny sposób promują region i dziedzictwo kulturowe Opola.

oprac.Katarzyna Długosz-Niedbalec, fot. Elżbieta Molak

Konferencja MOSZNA3 Konferencja MOSZNA4 KonferencjaMOSZNA5
KonferencjaMOSZNA7 KonferencjaMOSZNA9 KonferencjaMOSZNA11
KonferencjaMOSZNA15 KonferencjaMOSZNA16 KonferencjaMOSZNA20
KonferencjaMOSZNA21    

 

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

oik2012okladka

W Opolskim Informatorze Konserwatorskim z 2012 r. można Więcej >>

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM