W związku z pojawieniem się w mediach doniesień o zdewastowaniu zabytkowego cmentarza żydowskiego w Dobrodzieniu Opolski Wojewódzki Konserwator Zabytków, mając na celu zapobieżenie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości wspomnianego zabytku, podjął działania w oparciu o art.4 Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.

W dniu 22.09.2020 r. odbyła się kontrola wpisanego do rejestru zabytków województwa opolskiego cmentarza żydowskiego, znajdującego się na peryferiach Dobrodzienia celu ustalenia stanu faktycznego. W oględzinach oprócz inspektora organu konserwatorskiego wzięli udział: Starosta Oleski, przedstawiciel Komisji Rabinicznej ds. Cmentarzy z Biura Naczelnego Rabina Polski, podinspektor Komisariatu Policji w Dobrodzieniu, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury w Dobrodzieniu oraz specjalista opracowujący dokumentację ewidencyjną cmentarzy żydowskich na terenie Opolszczyzny.

Na podstawie przeprowadzonych oględzin, a także po porównaniu dokumentacji fotograficznej z 2019 r. oraz z lipca i sierpnia 2020 r. jednoznacznie stwierdzono, że powstały w latach 20. XVIII w. kirkut jest zadbany, oczyszczony, bez jakichkolwiek śladów dewastacji czy naruszenia przestrzeni cmentarza.

Warto jednak pamiętać, że w cmentarz (hebr. bejt kwarot) w tradycji żydowskiej jest poświęconym terenem przypisanym na wieczność zajmującym go umarłym, których dusze unoszą się nad nim. Na cmentarzu, zwanym także domem życia i domem grobów, stawia się nad grobami kamienne płyty nagrobne (hebr. macewa), opatrzone hebrajskim imieniem zmarłego, datą śmierci oraz inskrypcją. Do zwyczaju należy znakowanie żydowskich grobów menorą – siedmioramiennym świecznikiem lub tarczą Dawida – Maren Dawid, sześcioramienną gwiazdą. Pierwotnie nagrobek służył do oznaczania grobu po to, aby mogli go unikać kapłani, którym kontakt ze zmarłym groził skalaniem, oraz rolnicy uprawiający ziemię.

W Polsce istnieje około 1200 cmentarzy żydowskich, na których zgodnie z zasadami judaizmu zmarli oczekują na nadejście Mesjasza. Dlatego też żydowski grób nie może być w jakikolwiek sposób naruszony, tak by nie doprowadzić do rozdzielenia świętych szczątków i zakłócenia spokoju duszy. Żelazna zasada nienaruszalności grobu stała się odstawą zaleceń opracowanych przez Komisję Rabiniczną do spraw Cmentarzy, które zabraniają kopania gruntu (w tym używania narzędzi ciężkich), wyrywania drzew i krzewów z korzeniami, odkopywania kamieni i tablic nagrobnych, samowolnego grzebania kości, podkopywania ogrodzenia cmentarza i otwierania grobów. Natomiast dopuszczalne jest: usuwanie chwastów, kwiatów, mchów (płytko zakorzenionych), koszenie trawy, zbieranie śmieci, oczyszczanie płyt nagrobnych z liści (przy czym nie wolno stosować środków chemicznych oraz ostrych narzędzi mogących uszkodzić tablice), w uzgodnieniu z Komisją wytyczanie alejek, umieszczanie tablic informacyjnych (treść napisu należy uzgodnić z Komisją), przycinanie drzew i krzewów tuż przy powierzchni ziemi i nawożenie dodatkowej warstwy ziemi.

Nie należy też odkopywać, podnosić czy ponownie ustawiać znajdujących się na cmentarzu płyt nagrobnych, które uległy przewróceniu, zarośnięciu czy też wchłonięciu w ziemię. Podsumowując, zakazane są wszelkie działania mogące naruszyć znajdujące się pod powierzchnią ziemi kości.

W obliczu naturalnego niszczenia kirkutów przez przyrodę i zjawiska pogodowe bardzo ważne jest sporządzenie dokumentacji cmentarza, na którą powinny złożyć się: opis stanu zachowania cmentarza, jego wymiary, liczba zachowanych nagrobków, zdjęcia ukazujące ogólny widok nekropolii oraz osobno każdą z macew. Dlatego też Opolski Wojewódzki Konserwator od kilku lat inwentaryzuje cmentarze żydowskie na Opolszczyźnie.

oprac.Katarzyna Długosz-Niedbalec

Fotografie wykonane w 2019 r. (1-3) i w 2020 r. (4-9), przechowywane w archiwum WUOZ-u:

Dobrodzie1 Dobrodzie2 Dobrodzie3
Dobrodzie4 Dobrodzie5  Dobrodzien6
Dobrodzie7 Dobrodzie9 Dobrodzie8

 

 

 

bip

 

PUBLIKACJE
O ZABYTKACH OPOLSZCZYZNY

Poradnik strona tytuowa

Zachęcamy do przeczytania poradnika  Więcej >>

 

link

 

ZABYTEK CHRONIONY
PRAWEM